کد خبر: ۴۶۱۳۸

تاریخ: ۱۷ اسفند ۱۴۰۳ - ۱۲:۵۶

سرنوشت محمد شریف‌الله در آمریکا

شریف‌الله؛ مرد شماره یک عملیات‌های داعش در افغانستان و ایران کیست؟

شریف‌الله به دست داشتن در چندین حمله مرگبار مرتبط با داعش خراسان در ایران نیز اعتراف کرده است

زی‌سان: محمد شریف‌الله، مردی که مقام‌های دولت ترامپ او را «هیولا» توصیف می‌کنند و می‌گویند پس از دستور صریح ترامپ برای بازداشت عاملان قتل ۱۳ سرباز آمریکایی، در پاکستان بازداشت و به ایالات متحده منتقل شده، اکنون با عدالت آمریکایی رو‌به‌رو است. او در طراحی عملیات تروریستی داعش خراسان در ایران هم نقش محوری داشته است.

یک منبع امنیتی در دولت پیشین افغانستان به ایندیپندنت گفت شریف‌الله در اجرای مرگبارترین حملات داعش خراسان ید طولایی دارد و از خونریزترین فرماندهان این گروه است.

وزارت دادگستری آمریکا در بیانیه‌ای محمد شریف‌الله را به دست داشتن در طراحی قتل ۱۳ سرباز آمریکایی در ۲۶ اوت ۲۰۲۱ در کابل متهم و اعلام کرد که او در منطقه شرقی ویرجینیا محاکمه خواهد شد. پاملا بوندی، دادستان کل ایالات متحده، از محمد شریف‌الله با عنوان «تروریست شیطانی داعش خراسان» یاد کرد و گفت که او «قتل ۱۳ سرباز شجاع آمریکایی» را طراحی کرده بود.

در بیانیه بوندی آمده است: «تحت رهبری ترامپ در عرصه جهانی، وزارت دادگستری اطمینان خواهد داد که تروریست‌هایی مانند محمد شریف‌الله هیچ پناهگاهی نخواهند داشت، هیچ فرصت دومی نخواهند یافت و هیچ دشمنی بدتر از ایالات متحده نخواهند داشت.»

کاش پاتل، رئیس پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی)، هم درباره بازداشت محمد شریف‌الله گفت: «حمله مرگباری که به کشته شدن ۱۳ سرباز آمریکایی و غیرنظامیان افغان در جریان خروج نیرو‌های آمریکایی از افغانستان منجر شد، یک اقدام تروریستی بود. داعش خراسان آشکارا مسئولیت این جنایت را پذیرفت. اکنون، به لطف همکاری اف‌بی‌آی، وزارت دادگستری و سیا ما موفق شدیم شریف‌الله را بازداشت و به آمریکا منتقل کنیم تا در معرض عدالت قرار گیرد.»

پیشینه محمد شریف‌الله

در مورد زمان و مکان دقیق تولد محمد شریف‌الله اطلاعاتی در دست نیست، اما دو افسر امنیت ملی در دولت پیشین افغانستان که با پرونده بازداشت و زندانی شدن شریف‌الله در سپتامبر ۲۰۱۹ آشنا بودند، جزئیاتی را ارائه کردند. بر اساس اطلاعات این منابع، شریف‌الله سال ۲۰۱۶، دو سال پس از ظهور داعش خراسان، به این گروه پیوست و عضو حلقه مرکزی این گروه در کابل بود که ثناءالله غفاری، رهبر کنونی داعش خراسان، هدایت می‌کند.

محمد شریف‌الله در کابل با نام‌هایی مستعار نظیر جعفر، اجمل و ناصر فعالیت می‌کرد و ژوییه ۲۰۱۹ همراه با دو تن از همراهانش در دولت پیشین افغانستان دستگیر شد. او تا ۱۵ اوت ۲۰۲۱، هم‌زمان با خروج نیرو‌های آمریکایی از افغانستان و سقوط کابل به دست طالبان، در زندان بگرام به سر می‌برد.

اعتراف‌های محمد شریف‌الله درباره حملات داعش خراسان

بر اساس اعتراف‌های محمد شریف‌الله در جریان تحقیقات اداره امنیت ملی دولت پیشین افغانستان، او و همراهانش ۲۹ حمله مرگبار را با تمرکز بر مراکز امنیتی، دیپلماتیک و اماکن دولتی، طراحی و اجرا کرده‌اند.

حملاتی که محمد شریف‌الله به طراحی و اجرای آنها اعتراف کرد، عبارت‌اند از شلیک خمپاره به قصر ریاست‌جمهوری در روز عید قربان، شلیک راکت از چهارراه پنج‌صد فامیلی به ساختمان سفارت آمریکا در کابل، هدایت و انتقال پنج مهاجم انتحاری در چهارراه قمبر کابل برای حمله به قرارگاه ارتش، هدایت مهاجم انتحاری برای حمله به خبرنگاران در ناحیه شش درک کابل، حمله انتحاری در پل محمودخان کابل، حمله انتحاری به دانشگاه نظامی مارشال فهیم کابل، شلیک خمپاره به مصلای عبدالعلی مزاری در غرب کابل، حمله انتحاری در پارک شهر نو کابل، حمله انتحاری به محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، حمله به خودرو حامل دانشجویان در منطقه سیلو کابل، حمله به خودرو حامل ماموران وزارت حج و اوقاف در چهارراه برکی کابل، حمله انتحاری به تجمع زنان معترض در کابل، حمله به دیپلمات‌های وزارت خارجه در منطقه وزیر اکبرخان کابل، سازماندهی حمله به مسجد امام زمان در ناحیه یازدهم کابل، حمله انتحاری به نمایندگان معترض مجلس در نزدیکی کمیسیون انتخابات کابل، دومین حمله به معترضان در پارک شهر نو کابل.

محمد شریف‌الله، عبدالواحد و یکی دیگر از اعضای داعش در زندان امنیت ملی افغانستان در سپتامبر ۲۰۱۹

حملاتی که عبدالواحد، از همکاران نزدیک محمد شریف‌الله، به همدستی در آنها اعتراف کرد، عبارت‌اند از حمله به مفتی نعمان در شکردره کابل، حمله به تجمع جنبش روشنایی در ده‌مزنگ کابل، حمله به شهروندان نپالی در جاده پل‌چرخی کابل، تسهیل انتقال مهاجمان انتحاری برای حمله به زیارت سخی کابل، حمله به حاجی رمضان، تاجر متنفذ غرب کابل، طراحی و تسهیل حمله به سفارت عراق در کابل، حمله به شهروندان خارجی در مکروریان کابل و مین‌گذاری در جاده فرودگاه کابل، حمله انتحاری به بیمارستان سردار داوود خان کابل، حمله به تجمع حزب جمعیت اسلامی افغانستان در لب جر کابل، حمله انتحاری به حوزه امنیتی سیزدهم کابل، حمله راکتی به سفارت آمریکا و فرودگاه کابل.

بیشتر این حملات به مرگ نظامیان، کارمندان دولت و غیرنظامیان و شهروندان برخی کشور‌های دیگر که در سازمان‌های بین‌المللی در افغانستان کار می‌کردند، منجر شده‌اند. در ویدیو‌هایی که از اعتراف‌های محمد شریف‌الله در جریان دوران زندانی بودنش در دولت پیشین افغانستان منتشر شده، او می‌گوید که در سال ۲۰۱۶ به عضویت داعش خراسان درآمده است.

بر اساس اطلاعات منابع امنیتی دولت پیشین افغانستان، که در جریان بازداشت و زندانی شدن محمد شریف‌الله، پرونده او را از نزدیک دنبال کرده‌اند، شریف‌الله در داخل زندان بگرام نیز به فعالیت تبلیغی و جذب نیرو از میان زندانیان اقدام کرده بود و به همین دلیل، مدتی در سلول انفرادی نگهداری می‌شد.

محمد شریف‌الله همراه با صد‌ها عضو داعش خراسان، در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ و در جریان سقوط کابل به دست طالبان، از زندان بگرام و دیگر زندان‌های مهم تحت اداره نهاد‌های امنیتی، از جمله امنیت ملی افغانستان، آزاد شد.

عبدالرحمان لوگری، مهاجم انتحاری، هم که در ۲۶ اوت، کمربند انفجاری خود را در چند قدمی سربازان آمریکایی و در میان تجمع شهروندان افغان در فرودگاه کابل منفجر کرد، نیز ۱۵ اوت از زندان بگرام آزاد شده بود.

سرنوشت محمد شریف‌الله در آمریکا

وزارت دادگستری ایالات متحده در بیانیه‌ای به نقش کلیدی شریف‌الله در سازماندهی، طراحی و رساندن عبدالرحمان لوگری تا محل حمله اشاره و اعلام کرده که او در حمله به سالن کنسرت کروکوس در مسکو در مارس ۲۰۲۴، که در آن حدود ۱۳۰ نفر کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند، نیز نقش داشته است.

در این بیانیه آمده که شریف‌الله در حمله به سفارت کانادا در سال ۲۰۱۶ در کابل و چندین حمله مرگبار دیگر نیز نقش داشته است و احتمال می‌رود که با حکم حبس ابد مواجه شود.

شریف‌الله در بازجویی‌های پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی) اعتراف کرده که برای حمله مرگبار مسکو به مهاجمان، شیوه استفاده از اسلحه را آموزش داده و دو نفر از مهاجمان را می‌شناخته است.

مجله تایم گزارش داد که شریف‌الله به دست داشتن در چندین حمله مرگبار مرتبط با داعش خراسان در ایران نیز اعتراف کرده است. در حمله ژانویه ۲۰۲۴ داعش به کرمان، دست‌کم ۱۰۰ نفر شهید و ۲۱۱ نفر مجروح شدند.

هرچند برخی رسانه‌ها گزارش دادند که محمد شریف‌الله پیش از پیوستن به داعش خراسان، عضو شبکه حقانی، یکی از گروه‌های قدرتمند طالبان بوده است، منابع امنیتی دولت پیشین افغانستان اعلام کردند که هیچ سندی در زمینه عضویت شریف‌الله در جناح‌های مرتبط با طالبان وجود ندارد.

درگیری‌های خونین طالبان و داعش از سال ۲۰۱۵ در مناطقی از شرق و جنوب افغانستان آغاز شد و تاکنون ادامه دارد. هرچند مقام‌های رژیم طالبان بار‌ها مدعی شده‌اند که داعش خراسان در افغانستان سرکوب و مهار شده، این گروه با اجرای حملات مرگبار، که در سه سال و نیم گذشته دست‌کم جان ۹ مقام ارشد طالبان را گرفت، نگرانی‌های بین‌المللی درباره بی‌ثباتی بیشتر در منطقه ایجاد کرده است.

پس از حمله مرگبار ۲۶ اوت در فرودگاه کابل که داعش خراسان مسئولیت آن را بر عهده گرفت، برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت خارجه ایالات متحده برای اطلاعاتی که به شناسایی یا تعیین مکان ثناءالله غفاری، معروف به شهاب المهاجر، رهبر شاخه خراسان داعش، منجر شود، تا ۱۰ میلیون دلار پاداش تعیین کرد.

طالبان با وجود ادعا‌های مطرح‌شده درباره متلاشی شدن هسته رهبری داعش، هنوز از مکان زندگی رهبر داعش خراسان هیچ سرنخی در اختیار ندارد، اما این امکان وجود دارد که با بازداشت محمد شریف‌الله، یکی از کلیدی‌ترین افراد عملیاتی در ساختار داعش خراسان، مکان اختفا و شیوه فعالیت این گروه را در افغانستان و پاکستان در جریان تحقیقات افشا کند.

نهاد‌های امنیتی ایالات متحده هنوز جزئیات زیادی از اعتراف‌های شریف‌الله را علنی نکرده‌اند، اما بازداشت شریف‌الله را گامی بزرگ در راستای پاسخگو کردن دادن عاملان حمله به شهروندان آمریکایی دانسته‌اند.