کد خبر: ۳۷۲۸۰

تاریخ: ۲۲ مهر ۱۴۰۳ - ۱۰:۵۰

رمزگشایی از یک شبکه مخوف

تکدی‌گری در تهران؛ شغلی با درآمد ماهیانه ۱۰۰ میلیون تومان

محمد اسماعیلی، مدیرعامل سازمان خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، از وجود شبکه‌های سازمان‌یافته تکدی‌گری در پایتخت خبر داد و اعلام کرد که درآمد روزانه برخی از کودکان فعال در این شبکه‌ها بیش از سه میلیون تومان است.

زی‌سان: محمد اسماعیلی، مدیرعامل سازمان خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، از وجود شبکه‌های سازمان‌یافته تکدی‌گری در پایتخت خبر داد و اعلام کرد که درآمد روزانه برخی از کودکان فعال در این شبکه‌ها بیش از سه میلیون تومان است.

پدیده تکدی‌گری در پایتخت ایران، که در حال گسترش است، حوزه مدیریت شهری و اجتماعی را با چالش‌های مختلفی روبه‌رو کرده است.

اسماعیلی با دسته‌بندی گدایان تهران به دو گروه «حرفه‌ای» و «غیرحرفه‌ای»، اعلام کرد که در برخی موارد خانواده‌ها به‌صورت شبکه‌ای در سطح شهر تهران تکدی‌گری می‌کنند.

اعضای این خانواده‌ها در مناطق مختلف شهر پراکنده می‌شوند و کاملا سازمان‌دهی‌شده مشغول فعالیت‌اند. او همچنین تاکید کرد که تکدی‌گری در تهران نه‌ تنها یک معضل اجتماعی است، که به‌شکل سازمان‌دهی‌شده مدیریت می‌شود.

این مقام شهرداری تهران در اشاره به وضعیت گدایان غیرحرفه‌ای، گفت: «بیشتر این افراد معتادان و بی‌خانمان‌هایی هستند که برای تامین هزینه مواد مخدر خود دست به تکدی‌گری می‌زنند.»

به گفته اسماعیلی، یکی از مشکلات اصلی در شناسایی گدایان ایجاد پوشش‌های مختلف مانند دست‌فروشی و فروش گل و فال در معابر است و این پوشش‌ها باعث می‌شود که شناسایی و برخورد با آنها دشوار شود.

او همچنین از تغییر مکان گدایان خبر داد و گفت که این افراد به‌جای فعالیت در چهارراه‌ها، به مراکز خرید، رستوران‌ها و حتی بیمارستان‌ها نقل‌مکان کرده‌اند و در این مناطق به بهانه‌های مختلف مانند نیاز به هزینه درمان یا دارو از شهروندان درخواست پول می‌کنند.

اسماعیلی منطقه ۱۲ تهران، به‌ویژه محدوده خیابان ۱۵ خرداد، را جزو مناطقی اعلام کرد که بیشترین تعداد گدایان را دارد. او همچنین مناطق شمالی تهران را با پدیده افزایش کودکان متکدی مواجه دانست که با پوشش فروش کالا‌هایی مانند گل، فال یا آدامس به تکدی‌گری مشغول‌اند.

در همین خصوص مشاهدات نشان  از تغییر شیوه تکدی‌گری کودکان خبر می‌دهد. این کودکان با قرار گرفتن کنار سوپرمارکت‌ها از عابران درخواست خرید اقلام خوراکی می‌کنند، اما پس از خرید، اقلام را به فروشنده بازمی‌گردانند و وجه نقد دریافت می‌کنند.

افزایش کودکان متکدی در مترو تهران به یکی از موارد جدی اعتراض شهروندان بدل شده است. مردم تردد این کودکان در میان واگن‌های مترو را نشانه‌ای از بی‌توجهی مسئولان به این پدیده می‌دانند و معتقدند که نهاد‌ها و مسئولان مربوطه، به‌ویژه مدیران مترو، در مقابله با این مشکل عملکرد مناسبی نداشته‌اند.

براساس گزارش‌های منتشرشده، ۸۵ درصد کودکانی که در تهران به تکدی‌گری یا دست‌فروشی مشغول‌اند، اتباع خارجی‌اند و ۱۵ درصد دیگر ایرانی‌اند.

نکته قابل توجه این است که برخی از این کودکان به دستگاه‌های کارت‌خوان یا برگه‌هایی با شماره کارت بانکی مجهزند که این سوال را به‌وجود می‌آورد که چگونه این شبکه‌ها به چنین امکاناتی دسترسی پیدا کرده‌اند و چرا با اینکه ردیابی تراکنش‌های بانکی متعدد امکان‌پذیر است، نهاد‌های نظارتی هیچ اقدام جدی نمی‌کنند؟

یکی از مواردی که اهمیت این موضوع را برجسته می‌کند، دستگیری یک زن متکدی در اسلام‌شهر تهران است. این زن که هفتم شهریورماه سال جاری با بیش از شش میلیون و ۵۰۰ هزار تومان وجه نقد دستگیر شد، در اعترافاتش اعلام کرد که این مبلغ تنها حاصل چهار ساعت تکدی‌گری بوده است. درآمد ساعتی بیش از یک و نیم میلیون تومان او، که از میانگین درآمد بسیاری از مشاغل بیشتر است، نشان می‌دهد که چرا برخی افراد به این شغل غیرقانونی روی می‌آورند.

گفتنی‌ست بهمن‌ماه ۱۴۰۲، دادستان کل کشور طی بخش‌نامه‌ای به دادستان‌های استان‌ها خواستار برخورد جدی با شبکه‌های مجرمانه تکدی‌گری و زباله‌گردی شد.

این بخش‌نامه به‌ویژه با تمرکز بر شبکه‌های استفاده‌کننده از کودکان در این مشاغل، هدفش جمع‌آوری و برخورد با افرادی بود که از کودکان برای بهره‌کشی اقتصادی در کارگاه‌های غیرمجاز و مراکز جمع‌آوری زباله استفاده می‌کردند.

با این وجود حضور کودکان متکدی در خیابان‌ها و سایر محیط‌های شهری همچنان ادامه دارد.

روان‌شناسان هشدار می‌دهند که اصرار کودکان متکدی در مترو و مراکز تفریحی، الگویی آموزش‌داده‌شده است که از جلب ترحم به آزار رساندن و فشار برای دریافت کمک تغییر کرده است.

برخی جامعه‌شناسان نیز تاکید می‌کنند که رشد مشهود کودکان اتباع خارجی در میان شبکه متکدیان این احتمال را مطرح می‌کند که باند‌های هدایت‌کننده این گروه تکدی‌گری به‌شکل هدفمند در بحث ورود اتباع غیرقانونی به کشور فعالیت دارند.

شبکه‌های سازمان‌یافته تکدی‌گری در تهران نه‌تن‌ها کودکان را به کار می‌گیرند، که برای هر فرد محدوده‌های مشخصی تعیین می‌کنند. براساس گزارش‌های رسانه‌ای، نرخ هر محدوده و سهم سرشاخه‌ها از مبالغ دریافتی متکدیان نیز متفاوت است.

براساس بند پنج ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها، ساماندهی متکدیان وظیفه شهرداری‌ها است. اما مدیران شهری می‌گویند که بدون همکاری نهاد‌هایی مانند بهزیستی، نیروی انتظامی و قوه قضاییه، برخورد با تکدی‌گری از توان شهرداری‌ها خارج است.

مترو، که یکی از فضا‌های پرتردد است، به مکانی تبدیل شده است که متکدیان به فعالیتشان ادامه می‌دهند. از سوی دیگر، درآمد بالای این شبکه‌ها و سهم سرشاخه‌ها از مبالغ جمع‌آوری‌شده، در کنار نبود برخورد قانونی موثر، موجب شده است شبکه‌های تکدی‌گری و زباله‌گردی به‌شکل موازی در شهر‌های بزرگ، به‌ویژه تهران، فعالیتشان را ادامه دهند و از خلا‌های قانونی و نظارتی بهره ببرند.